Jason - Ο Βίκινγκ των Κόμικς

Η αλήθεια είναι ότι ο Jason, δεν θυμίζει άγριο Βίκινγκ, ούτε τα κόμικς του είναι γεμάτα από μυώδεις ναυτικούς και βάρβαρους πολεμιστές. Απλώς, έψαχνα έναν ωραίο τίτλο. Όπως και να 'χει πάντως, ο Jason, κατά κόσμον γνωστός ως John Arne Sæterøy, είναι ένας πολύ ιδιαίτερος δημιουργός. Με καταγωγή από τη Νορβηγία, διαθέτει έναν «σκανδιναβικό» τρόπο αφήγησης και ένα πολύ ξεχωριστό σχέδιο. Οι ιστορίες του έχουν κερδίσει διάφορα βραβεία όχι μόνο στην πατρίδα του, αλλά και σ' άλλες χώρες ανά τον κόσμο.

Ο Jason λοιπόν γεννήθηκε το 1965 στο Molde. Ξεκίνησε να σκιτσάρει από χόμπι στην ηλικία των 13 και μόλις στα 16 του, άρχισε να στέλνει στριπάκια σ’ ένα χιουμοριστικό περιοδικό. Το 1989 έγινε δεκτός σε σχολή του Όσλο, όπου ασχολήθηκε με το graphic design και την εικονογράφηση. Το 1991 κέρδισε το βραβείο της Νορβηγικής Ένωσης Κόμικς για το Pervo.

Το πρώτο άλμπουμ του ήταν το Pocket Full of Rain (1995), που διαφέρει τελείως από τα μεταγενέστερα έργα του και θεωρείται ένα από τα κορυφαία του. Το 1999, μάλιστα, αναδείχθηκε από το περιοδικό TEGN ως το καλύτερο νορβηγικό κόμικ όλων των εποχών. Ακολούθησαν διάφοροι τίτλοι, όπως η πειραματική σειρά σύντομων ιστοριών Mjau Mjau (1997-2002) και το Schhh! (2002).

Τα The Left Bank Gang (2005) και I Killed Adolf Hitler (2006) είναι δύο από τα γνωστότερα κόμικς του. Το ενδιαφέρον έγκειται στο γεγονός ότι πρόκειται για δύο τελείως διαφορετικά έργα. Το πρώτο είναι ένα χιουμοριστικό tribute σε μεγάλες μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας, όπως ο Ernest Hemingway και ο James Joyce, ενώ το δεύτερο θυμίζει έντονα B-movie επιστημονικής φαντασίας. Και τα δύο του χάρισαν από ένα Eisner Award και μάλιστα σε δύο συναπτά έτη.

Το 2007, ο Jason εγκαταστάθηκε στο Μονπελιέ κι έκτοτε όλα τα κόμικς του εκδίδονται από μεγάλους γαλλικούς εκδοτικούς οίκους. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται τα The Last Musketeer (2007), μια τρελή sci-fi περιπέτεια, και Low Moon (2008), ένα σκακιστικό... γουέστερν. Την περίοδο αυτή αρχίζει να γίνεται ευρέως γνωστός σε παγκόσμιο επίπεδο, αν και ήδη από το 2002 η αμερικανική Fantagraphics μετέφραζε πολλά από τα κόμικς του στα αγγλικά.

Το 2011 κυκλοφόρησε το μοναδικό προϊόν συνεργασίας του Jason με κάποιον άλλο σεναριογράφο. Πρόκειται για το Isle of 100,000 Graves, σε σενάριο του Γάλλου Fabien Vehlmann. Το πιο πρόσφατο πόνημά του είναι το graphic novel Le Perroquet de Frida Kahlo (2015).

Τα κόμικς του Jason είναι από τα πλέον ιδιαίτερα σε παγκόσμιο επίπεδο. Πολλές από τις ιστορίες του αποτελούν ένα περίεργο κοκτέιλ ειδών, όπως η επιστημονική φαντασία, ο τρόμος και το ρομάντσο, πάντοτε με την παρουσία λεπτού χιούμορ. Η ροή της ιστορίας είναι γραμμική, χωρίς captions και με ελάχιστους διαλόγους. Βέβαια, αυτό που τον διαχωρίζει περισσότερο, είναι το σκίτσο του. Είναι ο ορισμός του μινιμαλισμού και οι δε χαρακτήρες του είναι συνήθως απροσδιόριστα ζωόμορφοι.

Οι επιρροές του Jason παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία. Από τον χώρο της ένατης τέχνης έχει επηρεαστεί περισσότερο από τον Hergé, αλλά και τους Jaime Hernandez, Daniel Clowes, Chester Brown και Jim Woodring. Σύμφωνα με τον ίδιο βέβαια, σημαντικότερη στη διαμόρφωση της τέχνης του μπορεί να θεωρηθεί η συμβολή του κινηματογράφου. Αγαπάει ιδιαίτερα τα B-movies, ταινίες του βωβού κινηματογράφου και τα κλασικά γουέστερν της δεκαετίας του ‘50.

Καλό Ταξίδι Γιάννη!

Έφυγε από κοντά μας μία ακόμα σπουδαία προσωπικότητα, αυτή τη φορά από τον χώρο της γελοιογραφίας και των κόμικς. Ο Γιάννης Καλαϊτζής έφυγε μετά από μακρά μάχη με την επάρατη νόσο.

 

Ένας από τους κορυφαίους δημιουργούς της γενιάς του, μας άφησε ένα σπουδαίο έργο. Σχεδίασε αμέτρητες καυστικές γελοιογραφίες για δεκάδες περιοδικά και εφημερίδες, όπως η Ελευθεροτυπία, η Αυγή, η Βαβέλ, η Γαλέρα και η Εφημερίδα των Συντακτών, ενώ δημιούργησε λίγα, αλλά σημαντικότατα, άλμπουμ, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν τα Τσιγγάνικη Ορχήστρα και Το Μαύρο Είδωλο της Αφροδίτης.

Hideshi Hino - Ο Μετρ του Ιαπωνικού Τρόμου

Ο Hideshi Hino είναι Ιάπωνας μανγκάκα, με μια βιβλιογραφία που αριθμεί εκατοντάδες τίτλους. Έχει ασχοληθεί σχεδόν αποκλειστικά με τον τρόμο και αποτελεί έναν από τους επιδραστικότερους δημιουργούς του είδους. Η φήμη του έχει προ πολλού ξεπεράσει τα σύνορα της χώρας του και εξαπλώνεται πια σε Ευρώπη και Αμερική.

Γεννήθηκε το 1946 στην πόλη Qiqihar της βόρειας Κίνας, που τότε τελούσε υπό ιαπωνική κατοχή. Σύντομα, με την προέλαση του σοβιετικού στρατού, η οικογένειά του επέστρεψε στην Ιαπωνία. Η τραυματική του παιδική ηλικία, καθώς και η τραγική κατάσταση της μεταπολεμικής Ιαπωνίας, έχουν αποτυπωθεί βαθύτατα στα μάνγκα του, πολλά από τα οποία έχουν αυτοβιογραφικά στοιχεία.

Αρχικά, ο Hino ήθελε να κυνηγήσει μια καριέρα στο σινεμά, αλλά τελικά επέλεξε τα μάνγκα. Ξεκίνησε με αυτοεκδόσεις και οι πρώτες του επαγγελματικές δουλειές ήταν για τα περιοδικά COM και Garo. Τα πρώτα του μάνγκα ήταν εποχής, χιουμοριστικά και επιστημονικής φαντασίας. Η αλλαγή πορείας έγινε το 1969 με το πρώτο horror κόμικ του, το Zōroku no kibyō (Zoroku’s Strange Disease), που γνώρισε αρκετή επιτυχία.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας του, ο Hino υπήρξε τρομερά παραγωγικός. Μόνο τη δεκαετία του 1980, που θεωρείται μια από τις σημαντικότερες περιόδους του, δημιούργησε πάνω από 30 τίτλους για διάφορες εκδοτικές. Όπως είναι φυσικό, μέσα σε έναν τέτοιο όγκο υπάρχουν πολλά μέτρια ή μη πρωτότυπα έργα. Τα τελευταία δέκα χρόνια περίπου έχει μειωθεί σημαντικά ο αριθμός των τίτλων του και πλέον διδάσκει character design στο Πανεπιστήμιο Καλών Τεχνών της Οσάκα.

Σε πολλά από τα μάνγκα του Hino, ο πρωταγωνιστής είναι καλλιτέχνης (μανγκάκα, ζωγράφος κλπ) και συχνά αυτοσυστήνεται με το όνομα του δημιουργού. Το Jigoku no Komoriuta (Lullabies from Hell) είναι κλασικό παράδειγμα και ένα από τα γνωστότερα κόμικς του. Το κατά πολλούς αριστούργημα του Hino είναι το Jigokuhen (Panorama of Hell), που πρακτικά αποτελεί μια ανανεωμένη και εμπλουτισμένη εκδοχή του Jigoku no Komoriuta. Έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες και το 2005 προτάθηκε με το Βραβείο Καλύτερου Άλμπουμ στο Διεθνές Φεστιβάλ της Ανγκουλέμ.

Στ’ αγγλικά έχουν κυκλοφορήσει διάφορα από τα σπουδαιότερα έργα του Hino, πολλά όμως από μικρές εκδοτικές. Αν σκεφτεί κανείς ότι βγήκαν πριν 10-20 χρόνια, γίνεται κατανοητό πόσο δυσεύρετα είναι. Ακόμα και scanlations των κόμικς του δε βρίσκονται εύκολα. Πάντως, ανάμεσα στα κορυφαία του περιλαμβάνονται τα Akai Hebi (Red Snake), Dokumushi Kozou (The Bug Boy) και Gaki Jigoku (Hell Baby).

Η ανάμειξη του Hino με τον κινηματογράφο είναι επίσης άξια αναφοράς. Υπήρξε ο παραγωγός της σειράς ταινιών τρόμου Guinea Pig, ενώ σε κάποιες εξ αυτών αναμείχθηκε ως σκηνοθέτης, σεναριογράφος και ηθοποιός. Οι περισσότερες, αν όχι όλες οι ταινίες, έχουν βασιστεί σε κόμικς του ίδιου. Το 2004 βγήκε μια σειρά έξι live action ταινιών βασισμένων στα μάνγκα του Hino.

Το σχεδιαστικό στυλ του Hino είναι εύκολα αναγνωρίσιμο και τελείως διαφορετικό από τη νόρμα των ιαπωνικών κόμικς. Το καρτουνίστικο σκίτσο του δείχνει απρόσμενα ταιριαστό μέσα στην γκροτέσκα και μακάβρια ατμόσφαιρα των ιστοριών του. Συνδυάζει τα προσωπικά του βιώματα με φανταστικά γεγονότα, δίνοντας μια ξεχωριστή σφραγίδα στα κόμικς του. Οι ήρωές του δεν αντιμετωπίζουν τα κακά της μοίρας τους για να τα νικήσουν· πρέπει να προσαρμοστούν στην ασχήμια του κόσμου τους, αν θέλουν να επιβιώσουν.

Ανάμεσα στις επιρροές του Hideshi Hino είναι οι Shigeru Sugiura και Yoshiharu Tsuge, γνωστοί για τις σουρεαλιστικές τους ιστορίες. Πράγματι, τα μάνγκα του περίεχουν αυτό το στοιχείο του «αλλόκοτου», που τόσο καλά κατέχουν οι Ιάπωνες. Πολλοί νεότεροι μανγκάκα έχουν επηρεαστεί από τα κόμικς του, συμπεριλαμβανομένων του Junji Ito και της Kanako Inuki, ενώ σημαντική είναι και η συμβολή του στη διαμόρφωση του J-Horror, δηλαδή των ιαπωνικών ταινιών τρόμου. Σήμερα ο Hino αποτελεί μια cult φιγούρα στην πατρίδα του.

Όταν η Καφρίλα και ο Σουρεαλισμός συναντούν τα Κόμικς...

... τότε έχουμε μπροστά μας ένα στριπάκι του Joan Cornellà. Τα βουβά strips του χαρακτηρίζονται από απλό αλλά όμορφο σχέδιο και, το κυριότερο, σουρεάλ και βίαιες ιστορίες. Ιστορίες που στο πρώτο πάνελ φαίνονται καθημερινές και φυσιολογικές, αλλά ολοκληρώνονται σε 4-6 πάνελ με τον πιο περίεργο, απρόσμενο και, συχνά, αποκρουστικό τρόπο.

Πέρα από το αβίαστο γέλιο που προκαλούν πολλές από τις ιστορίες του, ο αναγνώστης νιώθει απλά περίεργα. Γιατί είναι σίγουρα οξύμωρο και απρόσμενο να βλέπει κανείς αιματοβαμμένες ή ανώμαλες ιστορίες μέσα από αυτά τα αθώα σκίτσα με τα ζωηρά χρώματα. Και για του λόγου το αληθές, ρίξτε μια ματιά στις παρακάτω εικόνες:

Κατά την ταπεινή μου άποψη, αξίζει να ψάξει κανείς λίγο περισσότερο τα σκίτσα του Cornellà. Και ευτυχώς κάθε άλλο παρά δύσκολο είναι να βρεις κανείς πολλά από αυτά στο διαδίκτυο. Ο ίδιος ο δημιουργός ανεβάζει συνέχεια νέα στριπάκια στη σελίδα του στο Facebook.

Μιλώντας με τον Μιχάλη Διαλυνά

Ο Μιχάλης Διαλυνάς είναι ένας από τους σημαντικότερους κομίστες στην Ελλάδα, αλλά και ο πιο δραστήριος στο εξωτερικό. Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε σήμερα στην Εφημερίδα των Συντακτών.

Trinkets - Ένα Πατάρι Γεμάτο Ιστορίες

Αν και είσαι πολύ νέος στην ηλικία, έχεις ήδη ένα πλούσιο βιογραφικό: εκδόσεις, εικονογραφήσεις, εκπαιδευτικό έργο, δημοσιεύσεις στο εξωτερικό κ.λπ. Είναι αποτέλεσμα σκληρής δουλειάς ή ταλέντου;

Δεν πιστεύω στο ταλέντο πλέον. Ναι, ισχύει ότι όλοι από κάπου ξεκινάμε και ασχολούμαστε με το σκίτσο αλλά μετά από ένα σημείο είναι απλά εργατοώρες και θέληση για να γίνεις αυτό που θες. Αυτό ισχύει σε όλους τους τομείς.

The Last Shop on the Street

Το παραμυθικό στοιχείο, η φαντασία, εξωπραγματικά πλάσματα και αλλόκοτοι κόσμοι βρίσκονται σε όλα τα έργα σου. Ποιες είναι οι πηγές της έμπνευσης;

Τα θέματά μου έχουν να κάνουν κυρίως με τη βιβλιοθήκη από παραμύθια που έχω δίπλα μου και το γεγονός ότι μεγάλωσα βλέποντας Ghostbusters, Gremlins, Goonies, Χελωνονιντζάκια κ.λπ. Ολα αυτά είναι βουτηγμένα στο παραφυσικό και στη λαογραφική φαντασία.


Είσαι ένας από τους βασικούς εκπροσώπους της νέας γενιάς Ελλήνων δημιουργών κόμικς. Νιώθεις μέρος μιας, έστω και άτυπης, ομάδας, ενός ρεύματος;

Σε ευχαριστώ, αλλά δεν το σκέφτομαι έτσι. Η δημιουργία ενός comic είναι μοναχικό σπορ, καταλαβαίνω πόσο καιρό δουλεύω ένα τεύχος από το πόσο έχει μακρύνει το μούσι μου... Δεν το βλέπω σαν ρεύμα αλλά χαίρομαι που υπάρχουν comic creators αυτή την περίοδο και απ’ ό,τι βλέπω θα συνεχίσουν να προκύπτουν και περισσότεροι.


Υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία που νιώθεις να σε διαφοροποιούν από την αμέσως προηγούμενη γενιά δημιουργών, αυτή που μεγάλωσε με Βαβέλ και Παρά Πέντε;

Πολλά πράγματα και τίποτα. Κατά βάση όλοι κάνουμε κόμικς, γράφουμε και λέμε ιστορίες. Πλέον, όμως, δεν απευθυνόμαστε στην ελληνική σκηνή και μόνο, ό,τι ιστορία φτιαχτεί μπορεί να είναι αύριο διαθέσιμη on-line σε άλλες γλώσσες. Οπότε ναι, υπάρχει μια διαφορά ως προς την προσβασιμότητα των έργων.


Οι περισσότεροι από τους νέους δημιουργούς εργάζεστε και στο εξωτερικό. Παίζει ρόλο αυτό στην πορεία σας και στη δημιουργία σας;

Ήταν όνειρό μου από μικρός να δουλέψω στην αμερικανική σκηνή, στους εκδοτικούς που διάβαζα από παιδάκι. Φυσικά και έχει παίξει ρόλο καθώς τώρα η δουλειά μου φτάνει σε πολλαπλάσιους αναγνώστες σε όλο τον κόσμο. Γι’ αυτό φτιάχνουμε ιστορίες, για να τις διαβάζει κόσμος.

Από το τεύχος Superior Spider-man Team-up Special 01,
σε σχέδιο του Διαλυνά

Η οικονομική κατάσταση στην Ελλάδα και συνεκδοχικά η κοινωνική κατάσταση πώς έχει επηρεάσει το έργο σου και τον τρόπο εργασίας σου; Ήταν αυτή μια αιτία για να στραφείς στις «ξένες αγορές»;

Μπορώ να πω ότι με ώθησε να κινηθώ πιο γρήγορα προς τα κει. Όταν απολύθηκα από τη διαφήμιση το 2010, αντιμετώπισα το μέλλον πιο σοβαρά και έβαλα στόχο να κυνηγήσω το όνειρό μου. Ευτυχώς βρήκα μια κατάσταση πιο εύκολη απ’ ό,τι είχα συνηθίσει στην Ελλάδα.


Στο έργο σου δεν είναι εμφανή, τουλάχιστον σε πρώτη ανάγνωση, κάποια στοιχεία πολιτικής κριτικής. Φαίνεται να το αποφεύγεις. Πρέπει να παίρνει θέση ο καλλιτέχνης με το έργο του για την πολιτική πραγματικότητα;

Όχι, δεν μου αρέσει αυτό, προσωπικά τα κρατώ ξεχωριστά. Είναι σαν το νερό και το λάδι. Μου αρέσουν τα παραμυθένια πράγματα όταν γράφω, εξάλλου δεν νομίζω να σκέφτονταν οι αδελφοί Γκριμ τα πολιτικά της εποχής όταν έγραψαν την «Κοκκινοσκουφίτσα»!

Από το Amala's Blade, μια συνεργασία με τον Steve Horton

Ανάφερέ μας κάποια ονόματα δημιουργών κόμικς που θαυμάζεις.

Πάντα θα αγαπώ τη δουλειά του Guy Davis (BPRD) και νομίζω ότι φαίνεται λίγο στα έργα μου. Ζηλεύω τις ιστορίες του Hayao Miyazaki (Naussicaa) και δίνω πάντα high-fives με τον Ηλία Κυριαζή επειδή είναι partner-in-crime.


Έρχεσαι συχνά σε επαφή με παιδιά μέσω των σεμιναρίων και των workshops στα οποία συμμετέχεις. Πώς βιώνεις αυτή την εμπειρία;

Πολύ τη χαίρομαι, μου ανοίγεται ένας νέος κόσμος κάθε φορά. Πριν από λίγες μέρες σε ένα workshop με τη Βασιλεία Βαξεβάνη, μας έλεγαν τα παιδιά ότι θα ήθελαν super δυνάμεις για να φτιάχνουν παγωτά με τα χέρια τους και να πετάνε με φτερά σπουργιτιού… Εγώ θα ήθελα απλώς τη δύναμη να μη νυστάζω το πρωί. Είναι ευχάριστο να τα ακούς και να βλέπεις τι σχεδιάζουν. Σου ανοίγει την όρεξη να δουλέψεις κι εσύ μαζί τους.


Η επόμενη γενιά αναγνωστών και δημιουργών σε τι νομίζεις ότι θα διαφέρει από την προηγούμενη;

Θα είναι καταπληκτικά παιδιά επειδή θα έχουν μεγαλώσει με τόση πληροφορία στα δάχτυλά τους. Ελπίζω να μην αφήσουν αυτή την ποσότητα της πληροφορίας να τα τρομάξει και να τη δαμάσουν σαν τεράστια φάλαινα. Φοβάμαι, όμως, ότι θα χάσουμε την έντυπη μορφή των κόμικς, αν και ελπίζω να μη συμβεί αυτό επειδή το χαρτί έχει καλύτερη μυρωδιά από την ταμπλέτα.

Από το Woods, τη δουλειά του Διαλυνά με τον James Tynion IV, που
έχει λάβει εξαιρετικές κριτικές στις ΗΠΑ

Συνέντευξη του Ηλία Κυριαζή

Ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες δημιουργούς κόμικς των ημερών μας -και όχι μόνο- μίλησε στον Άρη Δημοκίδη του LIFO.gr, προσφέροντάς μας μια απολαυστική συνέντευξη. Οι φωτογραφίες δεν είναι αυτές από το ορίτζιναλ σάιτ, παρότι έχω «κλέψει» μερικές.

Manifesto, το κόμικ-σταθμός
στην ιστορία της ελληνικής σκηνής

Όταν ήσουν μικρός ποια κόμικς σου άρεσαν; 

Μεγάλωσα σ’ ένα σπίτι γεμάτο κόμικς και τα καταβρόχθιζα πολύ πριν μάθω να διαβάζω. Μίκυ Μάους, Αστερίξ, τα γνωστά. Αν και θυμάμαι να έχω ένα soft spot τον Ιζνογκούντ. Το χαρακτηρισμό Μ’ ΑΡΕΣΑΝ - μ’αρέσαν όμως οφείλω να τον δώσω στα πρώτα κόμικς που έβγαινα μόνος μου να τ’ αγοράσω: στα X-men που πρωτοκυκλοφορούσαν τότε στα ελληνικά. Το μπουμ που έκαναν στο προεφηβικό μου εγκέφαλο δεν περιγράφεται! Και από εκεί σουπερήρωες γενικότερα, και μετά αυθεντικές αμερικάνικες εκδόσεις, και μετά Vertigo, και μετά ανεξάρτητα αμερικάνικα και πάει ο Ηλίας.

Πώς αποφάσισες να γίνεις κομίστας;

Από παιδάκι, που λες, μ’ αρέσαν πολύ τα λεφτά. Γι’αυτό όσο και να αγαπούσα τα κόμικς (που τα λάτρευα) δεν πέρναγε καν από το μυαλό μου να το κάνω επάγγελμα. Μιλάμε και για τα '90ς που ήταν επιστημονική φαντασία να δουλεύει κάποιος ως «κομίστας» στην Ελλάδα, δεν υπήρχε καν η λέξη.

Ζωγράφιζα κόμικς, τα έβαζα στο συρτάρι, σπούδαζα στο «όποιο ΤΕΙ έτυχε να μπω από αυτά που είχαν σχέδιο», και όταν χρειάστηκε να πιάσω δουλειά ξεκίνησα σ’ ένα γραφείο που κάναμε στόρυμπορντς και κινούμενα σχέδια για διαφημιστικά. Και μισούσα την κάθε στιγμή. Ατελείωτες ώρες σ’ένα δωμάτιο να ζωγραφίζω εκατοντάδες «τύπους με κουστούμι να μιλάνε στο κινητό» και κοπέλες να γλύφουν πέη. Που ναι, αντί για πέος ζωγραφίζαμε το παγωτό που διαφημίζαμε αλλά ποιον κοροϊδεύουμε; Το ενδεχόμενο να το κάνω αυτό «καριέρα» με κατέθλιβε όσο τίποτα άλλο.

Όταν λοιπόν το «9», το τότε ένθετο κόμικς της Ελευθεροτυπίας άρχισε αναζητά νέους συνεργάτες χώθηκα. Έδωσα στον εαυτό μου δυο χρόνια διορία στα κόμικς «να δοκιμάσουμε και βλέπουμε». Από τη στιγμή που γνώρισα άτομα που είχαν διαβάσει και τους άρεσε η δουλειά μου το θέμα είχε λήξει όμως. Δώδεκα χρόνια μετά -και συγνώμη στο νεαρό εαυτό μου, μπορεί στη διαφήμιση να έβγαζα περισσότερα- δε θα άλλαζα το να δουλεύω στα κόμικς με τίποτα άλλο στον κόσμο. 

Από το Blood Opera

Από πού αντλείς την έμπνευσή σου;

Δεν ξέρω αν κανείς έχει απαντήσει ποτέ ικανοποιητικά αυτή την ερώτηση. Υπάρχουν και οι ιδέες που έρχονται από το πουθενά στο κεφάλι σου, υπάρχουν κι αυτές στις οποίες καταλήγεις ρωτώντας μια σειρά «τι θα γινόταν αν…;» Τα τελευταία χρόνια νομίζω πηγή έμπνευσης για μένα αποτελεί η τεχνολογία και το ίντερνετ. Χωρίς όμως ποτέ να πηγαίνω σε λημέρια «σκληρής» επιστημονικής φαντασίας.

Τι ετοιμάζεις τώρα; 

Αυτό τον καιρό δημοσιεύεται σε συνέχειες το κόμικ μου Twin Army στο socomic.gr. Όταν ολοκληρωθεί το πρώτο τεύχος θα ανέβει και στα αγγλικά στο site μου http://iliaskyriazis.com/. Είναι μια ιστορία δράσης/φαντασίας που είχα πολύ καιρό στο κεφάλι μου. Σφαίρες, πλοκάμια και πολύ μυστήριο για το τι γίνεται τελικά. 'Όσο λιγότερα πω τόσο καλύτερα για τον αναγνώστη. Δοκίμασα και κάτι καινούργιο για μένα αυτή τη φορά. Αντί να αρχίσω να πλησιάζω εκδότες είπα να ολοκληρώσω το πρώτο επεισόδιο, τον "πιλότο" αν θες, και να το ανεβάσω δωρεάν στο ίντερνετ. Και θα δούμε από κει και πέρα.

Πέρα από αυτό, στο φετινό Comicdom Con Athens θα κυκλοφορήσει για πρώτη φορά στα Ελληνικά και για πρώτη φορά σε έντυπη μορφή, από τις εκδόσεις Giganto, το κόμικ μου Melody. Πρόκειται για μια από τις αγαπημένες μου δουλειές. Το είχα κάνει για το διαδικτυακό τμήμα της DC κόμικς πριν από λίγα χρόνια. Είχε κερδίσει το διαγωνισμό DC/ Zuda και η ηρωίδα ήταν υποψήφια για "καλύτερος χαρακτήρας" στα βραβεία Lulu. Η ιστορία έχει να κάνει με τη μουσική για το "καλύτερο τραγούδι όλων των εποχών" που από τους Θεούς καταλήγει σε ανθρώπινα χέρια. Αυτά της νεαρής Μελ. Η μουσική όμως μόνο και -από λάθος- όχι οι στίχοι. Οπότε πολλοί και διάφοροι προσπαθούν πάση θυσία να αποκτήσουν τη μελωδία και να κολλήσουν από δίπλα τους στίχους που εξυπηρετούν τους σκοπούς τους. Από παπάδες που θέλουν να φτιάξουν τον απόλυτο θρησκευτικό ύμνο μέχρι διαφημιστές που ψάχνουν για το πιο πιασάρικο τζιγκλάκι... όλοι τους πεθαίνουν γι' αυτό που έχει η Μελ.

Παράλληλα θα ξεκινήσω δουλειά σε μια σειρά για την Image και όπου να 'ναι θα κυκλοφορήσει το graphic novel Grave Surprise που σχεδίασα για τη Dynamite διασκευάζοντας ένα βιβλίο της Charlaine Harris (του True Blood)... Αλλά για αυτά τα δύο project δεν μπορώ να πω περισσότερα πριν γίνουν οι επίσημες ανακοινώσεις.

Ποιος είναι ο αγαπημένος σου Έλληνας κομίστας όλων των εποχών;

Χμ… με ρωτάς για «όλων των εποχών» αλλά οι αγαπημένοι μου Έλληνες δημιουργοί είναι όλοι τους άτομα που δουλεύουν σήμερα. Ξεχωρίζω πρώτα απ’όλα τον Μιχάλη Διαλυνά που είναι στο δρόμο του για superstardom. O Δημήτρης Κάσδαγλης είναι συγκλονιστικός σχεδιαστής αν και κάνει ελάχιστα κόμιξ, ο Τόμεκ είναι πάρα πολύ καλός, ο Τάσος Παπαϊωάννου που φέρνει και μια αισθητική που δε συναντάμε συχνά στον κομιξοχώρο εδώ… Tasmar, Αγγελική Σαλαμαλίκη, Γιώργος Καμπάδαης, Γιώργος Γούσης, Γαβριήλ Παγώνης, Παν Παν - και αφήνω έξω πολλούς! Ναι, ξέρω, μου ζήτησες ένα όνομα και σου δίνω εκατό αλλά ξέρεις πόσο ταλέντο υπάρχει εκεί έξω; Σίγουρα δυσανάλογο των εκδοτικών ευκαιριών που υπάρχουν στη χώρα. Γι’αυτό και όλοι κοιτάνε προς το εξωτερικό.

Ποιος είναι ο αγαπημένος σου υπερήρωας;

Στους καλλιτέχνες σου έδωσα καμιά δεκαριά, να σου δώσω εδώ με τη σειρά τους 100 αγαπημένους μου από Μarvel και τους 30 από DC; OK, αν θέλεις κανονική απάντηση: αλλάζει συχνά αλλά αυτό τον καιρό θα σου έλεγα τον Daredevil γιατί έχει τη γαμάτη υπερδύναμη να έχει πολύ ταλαντούχους δημιουργούς να δουλεύουν στις ιστορίες του.

Και τέλος, αν μπορούσες να περάσεις μια μέρα μέσα στο σύμπαν ενός απ' τα κόμικς που έχεις δημιουργήσει, σε ποιο θα έμπαινες και πώς θα περνούσες τη μέρα σου;

Έχεις δει πόσα post-apocalyptic κόμικς έχω κάνει; Μακριά! Να τρέχουμε για τη ζωή μας στα καλά καθούμενα; Καλύτερα στις σελίδες του Crossover Cartoons (αν και τυπικά δεν είναι κόμικ) να είμαι ζωγραφισμένος cute και πολύχρωμος και να περνώ τη μέρα μου ανταλλάσσοντας αστεία με τους pop culture ήρωες μου.

Πηγή: www.lifo.gr

Merci beaucoup monsieur Giraud!

Σήμερα κλείνουν δύο χρόνια χωρίς τον Jean Giraud, γνωστό και ως Moebius ή Gir, μια από τις σπουδαιότερες προσωπικότητες στο διεθνή χώρο των κόμικς. Έχοντας επηρεάσει πληθώρα διαφορετικών ανθρώπων της τέχνης (μεταξύ άλλων τους Hayao Miyazaki, Stan Lee και Federico Felini), δεν είναι τυχαίο το ότι θεωρείται ο επιδραστικότερος εκπρόσωπος της γαλλοβελγικής σχολής κόμικς, μετά τον Hergé.


Ξεκίνησε την καριέρα του με γουέστερν θεματολογία και εν συνεχεία δημιούργησε κόμικς κυρίως επιστημονικής φαντασίας και fantasy, υιοθετώντας ένα σουρεαλιστικό και συχνά αφηρημένο στυλ, τόσο στην αφήγηση, όσο και το σχέδιο. Συνολικά αναμείχθηκε στη δημιουργία πάνω από 70 διαφορετικών τίτλων κόμικς, ένα μάλλον εντυπωσιακό επίτευγμα, ιδιαίτερα αν σκεφτεί κανείς την ποιότητα που χαρακτηρίζει την πλειονότητα αυτών. Αρκετά σημαντική θεωρείται η προσφορά του και στο σινεμά, αφού βοήθησε στο κόνσεπτ ταινιών όπως το Alien (1979), το Tron (1982) και Το Πέμπτο Στοιχείο (1997).

Τα πρώτα χρόνια

Ο Jean Henri Gaston Giraud γεννήθηκε το 1938 σε ένα ανατολικό προάστιο του Παρισιού. Όταν ήταν τριών ετών, οι γονείς του χώρισαν και ως αποτέλεσμα ανατράφηκε κυρίως από τους παππούδες του. Σύμφωνα με τον ίδιο, η «σύγκρουση μεταξύ των γονιών του τού άφησε ένα ανεξίτηλο ψυχικό σημάδι και ήταν ο λόγος για τον οποίο αργότερα επέλεγε συχνά διαφορετικά ψευδώνυμα.

Ένα από τα πρώτα κόμικς του Giraud

Στα 16 του ξεκίνησε τις σπουδές του στη Σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών του Παρισιού, όπου και άρχισε να σκιτσάρει τα πρώτα του κόμικς γουέστερν. Το 1956 παράτησε τις σπουδές του και ακολούθησε τη μητέρα του στο Μεξικό. Εκεί παρέμεινε για μόλις οχτώ μήνες, προτού επιτρέψει στη Γαλλία. Από το 1956 ως το 1958 σχεδίασε κόμικς για διάφορα περιοδικά και την περίοδο 1959-1960 εξέτισε τη στρατιωτική του θητεία στην Αλγερία. Επιστρέφοντας το 1961, έγινε μαθητευόμενος του Joseph Gillain (γνωστού κυρίως ως Jijé), ενός από τους σημαντικότερους δημιουργούς κόμικς της εποχής.*

Blueberry

Το 1963, ύστερα από πρόταση του Jijé, ο Giraud άρχισε τη συνεργασία με τον σεναριογράφο Jean-Michel Charlier για τη δημιουργία μιας σειράς γουέστερν «ευρωπαϊκής κοπής». Η σειρά αυτή, ονόματι Οχυρό Ναβάχο, δημοσιεύτηκε στο ιστορικό περιοδικό Pilote. Εδώ πρωτοεμφανίστηκε ο Μπλούμπερυ, ο οποίος όμως ήταν απλώς ένας από τους πολλούς πρωταγωνιστές της πρώτης ιστορίας. Στη συνέχεια, ο ατρόμητος υπολοχαγός του αμερικανικού ιππικού έγινε ο πρωταγωνιστής της σειράς που πήρε τ' όνομά του. Να σημειωθεί πως ο Giraud υπέγραφε τη σειρά ως Gir και όχι ως Moebius, όπως έγινε αργότερα γνωστός.

Ο χαρακτήρας του Blueberry είναι ίσως ο πιο δημοφιλής
του Giraud στην πατρίδα του, αλλά και ο πιο γνωστός του στην Ελλάδα

Ο Μπλούμπερυ ήταν, είναι και θα είναι ένας ήρωας αλλιώτικος από τους άλλους. Πρώτα-πρώτα, ανέτρεψε το στερεότυπο του κλασικού αμερικανικού ήρωα γουέστερν. Δεν είναι ούτε ο αδέκαστος άνθρωπος του νόμου που βάζει τους κακούς στη φυλακή, ούτε ο περιπλανώμενος καουμπόι που έρχεται στην πόλη, σώζει τους αδικημένους και γίνεται ο νέος σερίφης. Αντιθέτως, αποτελεί έναν από τους πρώτους αντι-ήρωες στα κόμικς γουέστερν. Επιπλέον, ο Μπλούμπερυ κάθε άλλο παρά ο τυπικός στρατιωτικός είναι. Είναι αληθινός αντάρτης. Δε δίνει δεκάρα για τη στρατιωτική πειθαρχία και συχνά αδιαφορεί για τις διαταγές των ανωτέρων του.

Όσον αφορά το σχέδιο, ο καθένας μπορεί να παρατηρήσει μια διαρκή αλλαγή. Η φάτσα του ίδιου του Μπλούμπερυ άλλαζε διαρκώς. Αρχικά, ήταν εμπνευσμένος από τον Jean-Paul Belmondo, ενώ στη συνέχεια θύμιζε τον Charles Bronson, τον Clint Eastwood και πιο πρόσφατα τον Vincent Cassel. Γενικότερα το στυλ του Giraud άλλαξε κατά τις περιπέτειες του Μπλούμπερυ: στην αρχή χρησιμοποιούσε ένα απλό και καθαρό στυλ, ενώ στη συνέχεια υιοθέτησε ένα πιο σκοτεινό και ρεαλιστικό στυλ, επηρεασμένος από τα γουέστερν των Sergio Leone και Sam Peckinpah. Όπως και να έχει, ήταν ένας καινούριος (για τα δεδομένα της εποχής) τρόπος σχεδιασμού, που φώτιζε τα βαθύτερα αισθήματα, τις αγωνίες και τις απογοητεύσεις που κυρίευαν τον πρωταγωνιστή. Για αυτό το λόγο, άλλωστε, το Μπλούμπερυ χαρακτηρίστηκε το πρώτο ψυχολογικό γουέστερν στην ιστορία των κόμικς.

Κόμικς επιστημονικής φαντασίας και fantasy

Ήδη από 1963, είχε εμφανιστεί η δεύτερη σχεδιαστική περσόνα του καλλιτέχνη, ο Moebius.** Ο Giraud χρησιμοποίησε για πρώτη φορά το ψευδώνυμο αυτό, όταν δημιούργησε στριπάκια επιστημονικής φαντασίας σε ένα άλλο σημαντικό περιοδικό, το σατιρικό Hara-Kiri. Ωστόσο, δεν ξαναεμφανίστηκε σε κάποιο από τα κόμικς του για σχεδόν μια δεκαετία.

Το 1974, χρησιμοποιώντας και πάλι το ψευδώνυμο Moebius, έγινε ιδρυτικό μέλος του εκδοτικού οίκου κόμικς Les Humanoïdes Associés, μαζί με τους Jean-Pierre Dionnet, Bernard Farkas και Philippe Druillet. Μαζί ξεκίνησαν και την κυκλοφορία του θρυλικού Métal Hurlant, το περιοδικό που άλλαξε τα παγκόσμια δεδομένα για την επιστημονική φαντασία στο χώρο τον κόμικς και όχι μόνο.

Από αριστερά προς δεξιά: Farkas, Dionnet, Druillet Giraud

Στο Métal Hurlant πρωτοεμφανίστηκε το 1975 το πρωτοποριακό κόμικ του Giraud Arzach, πέντε σύντομες ιστορίες δίχως λόγια. Σε αυτές πρωταγωνιστεί ο ομώνυμος πολεμιστής, ο οποίος ταξιδεύει σ' ένα παράξενο τόπο στις πλάτες ενός πλάσματος που θυμίζει πτεροδάκτυλο. Το σημαντικότερο στις ιστορίες του Arzach είναι το σχέδιο, παρά η πλοκή, την οποία κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι έχει καταλάβει πραγματικά. Ένα από τα αξιοπερίεργα είναι πως το όνομα αλλάζει διαρκώς: από Arzach γίνεται Harzak, μετά Arzak, στη συνέχεια Harzakc και τέλος Harzack. Ο Giraud είχε δηλώσει ότι ο Arzach είναι μια πολύ προσωπική δημιουργία, με τις σκηνές να τίθενται στη σειρά που τις φαντάστηκε ο ίδιος. Οι περιπέτειες του Arzach είχαν τεράστιο αντίκτυπο στα γαλλικά κυρίως κόμικς και o πρωταγωνιστής είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς ήρωες του Giraud.

Από την πρώτη ιστορία του Arzach

Το 1976 έκανε το ντεμπούτο του, και πάλι στο Métal Hurlant, o Συνταγματάρχης Grubert, μέσα από τη σειρά Le Garage Hermétique (αρχικά κυκλοφόρησε ως Le Garage Hermétique de Jerry Cornelius). Ο Συνταγματάρχης, λοιπόν, έχει δημιουργήσει πολλά παράλληλα σύμπαντα, τα οποία έχει κλείσει μέσα σ' ένα αστεροειδή στον αστερισμό του Λέοντα. Συνεχίζει βέβαια να παρακολουθεί την εξέλιξη στους κόσμους αυτούς, μέσα από το διαστημόπλοιό του. Παράλληλα, όμως πρέπει ν' αντιμετωπίσει τις προσπάθειες του Jerry Cornelius, ο οποίος θέλει να εισβάλει στον κόσμο του. Να σημειωθεί ότι ο χαρακτήρας του Cornelius, έχει δημιουργηθεί από τον σπουδαίο Άγγλο συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας και fantasy Michael Moorcock.

Ηθελημένα, η πλοκή του Ερμητικού Γκαράζ κάθε άλλο παρά γραμμική είναι. Η ιστορία μπορεί, δηλαδή, μπορεί να αλλάζει χώρο ή χρόνο μέσα στην ίδια σελίδα, ακόμα και μέσα στο ίδιο καρέ! Αυτή ακριβώς η έλλειψη συνοχής, όμως, είναι που κάνει το κόμικ ξέφρενο, σχεδόν παραληρηματικό. Μερικοί θεωρούν το Ερμητικό Γκαράζ ως το αριστούργημα του Jean Giraud, ενώ έχει αποκαλεστεί «το τέλειο κόμικ».

Το 1980 ξεκίνησε η κυκλοφορία του Incal, ενός άλλου σπουδαίου κόμικ επιστημονικής φαντασίας, ιδιαίτερα αγαπητό και στην Ελλάδα. Η σειρά αυτή ακολουθεί τις περιπέτειες του Τζον Ντιφούλ, ενός ντετέκτιβ τελευταίας κατηγορίας στο πολύ μακρινό μέλλον, που άθελά του μπλέκεται σε μια συνωμοσία διαγαλαξιακών διαστάσεων και καλείται να γίνει ο σωτήρας της ανθρωπότητας. Κυκλοφόρησε (βεβαίως βεβαίως) από το Métal Hurlant και ολοκληρώθηκε σε έξι άλμπουμ.

Το σενάριο, που υπογράφει ο γνωστός κινηματογραφιστής Alejandro Jodorowsky, ανακατεύει στοιχεία space opera, σάτιρας και μεταφυσικής. Αποτέλεσμα; Μια εντυπωσιακή saga, γεμάτη σουρεαλιστικά στοιχεία (χαρακτηριστικό αμφοτέρων των δημιουργών άλλωστε), άφθονη βία και ερωτισμό. Όσον αφορά το σχέδιο του Giraud, θεωρείται πολύ μοντέρνο ακόμα και στις μέρες μας, με την πληθώρα λεπτομερειών που τον χαρακτηρίζουν ως σκιτσογράφο. Θεωρείται πολύ μπροστά από την εποχή του και επηρέασε πολλές γενιές σχεδιαστών και σεναριογράφων κόμικς.

Από το 1985 μέχρι το 2001, ο Giraud ασχολήθηκε με το κόμικ fantasy Le Monde d'Edena, το οποίο ξεκίνησε από μια διαφήμιση για τη Citroën. Στη σειρά αυτή, που ολοκληρώθηκε σε έξι άλμπουμ, ο Giraud χρησιμοποιεί την περίφημη «καθαρή γραμμή» (γαλλ. ligne claire), που καθιέρωσε ο Hergé, επιτυγχάνοντας μια μινιμαλιστική αισθητική.

Άλλα κόμικς και λοιπές ενασχολήσεις

Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, ο Giraud εργάστηκε για την Marvel, πράγμα πολύ σπάνιο τότε για Ευρωπαίο. Πιο συγκεκριμένα, συνεργάστηκε με τον θρυλικό Stan Lee, δημιουργό των Spider-Man, Hulk, Iron Man και πολλών άλλων υπερηρώων, για τη μίνι σειρά Silver Surfer: Parable. Το έργο των δυο μεγάλων αυτών «κομικανθρώπων» κέρδισε το Βραβείο Eisner για την Καλύτερη Μίνι Σειρά το 1989. Υπάρχει μάλιστα μια μερίδα θαυμαστών του Silver Surfer, που υποστηρίζει ότι η σειρά αυτή περιλαμβάνει τα καλύτερα τεύχη του συγκεκριμένου χαρακτήρα.

Ο Silver Surfer δια χειρός Moebius

Χρησιμοποιώντας τ' όνομά του ή το ψευδώνυμο Gir, ο Giraud εικονογράφησε κόμικς για άλλους δημιουργούς, βιβλία, περιοδικά, ακόμα και γραμματόσημα. Από αυτά αξίζει ν' αναφερθεί μια ειδική έκδοση του Αλχημιστή, του περίφημου Βραζιλιάνου συγγραφέα Paulo Coelho.

Ένα μεγάλο και σημαντικό κεφάλαιο στο έργο του Giraud ήταν και η ανάμειξή του στο χώρο του σινεμά, καθώς από ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 συνέβαλε ποικιλοτρόπως σε πολλές ταινίες. Η αρχή έγινε το 1974 με την ταινία Dune. Ο Jodorowsky είχε αναλάβει τη σκηνοθεσία και ζήτησε από τον Giraud να σχεδιάσει τους χαρακτήρες. Η παραγωγή της ταινίας διακόπηκε για οικονομικούς λόγους, αλλά σχέδια του Giraud έχουν διασωθεί.

Το 1979 ο Ridley Scott προσέλαβε τον Giraud, ώστε να προσφέρει ιδέες για την ταινία Alien. Σύντομα επήλθε ρήξη μεταξύ τους, με αποτέλεσμα η συνολική ανάμειξη του Giraud να κρατήσει μόλις τρεις μέρες. Μολαταύτα, η συμβολή του ήταν μάλλον καθοριστική, αφού οι στολές που τελικά εμφανίζονται την ταινία έχουν μικρές διαφορές από τις πρωτότυπες.

Σκίτσο του Giraud για τις στολές του Alien

Ο Giraud εργάστηκε ακόμα και για την παραγωγή της ταινίας Star Wars: Η Αυτοκρατορία Αντεπιτίθεται (1980), αν και είχε αρκετά μικρότερη ανάμειξη, ενώ το 1981 παρείχε ιδέες για την ταινία κινουμένων σχεδίων Heavy Metal. Το 1982 συνεργάστηκε με το Γάλλο σκηνοθέτη René Laloux, δημιουργώντας την ταινία κινουμένων σχεδίων Les Maîtres du Temps. Μεγαλύτερη συμβολή είχε στο Tron, επίσης του 1982. Όντας ο κύριος σχεδιαστής των κουστουμιών και σκηνογράφος της ταινίας, μας έχει αφήσει μια τεράστια συλλογή αρκετά ενδιαφερόντων σκίτσων.

Το 1989 ο Giraud έγραψε από κοινού με τον Yutaka Fujioka την ιστορία για την αμερικανοϊαπωνική συμπαραγωγή Little Nemo: Adventures in Slumberland. Επτά χρόνια αργότερα συνέβαλε στη δημιουργία χαρακτήρων για την ταινία Space Jams.

Ίσως η ταινία με τη μεγαλύτερη συμμετοχή του Giraud είναι Το Πέμπτο Στοιχείο του Luc Besson. Ο Giraud είχε αναλάβει το 1991 το σχεδιασμό των κουστουμιών, των αεροσκαφών και των σκηνικών. Παρότι η ταινία πέρασε από πολλές αναθεωρήσεις και δεν κυκλοφόρησε παρά έξι χρόνια μετά, τα σχέδια του Giraud έμειναν πρακτικά αναλλοίωτα.

Αξιοσημείωτη είναι η δικαστική διαμάχη που επακολούθησε την κυκλοφορία της ταινίας. Οι Jodorowsky και Giraud μήνυσαν τον Besson για κλοπή, πιστεύοντας ότι η ταινία δανείστηκε πολλά στοιχεία από το κόμικ Incal. Η υπόθεση έκλεισε το 2004 υπέρ του Γάλλου σκηνοθέτη.

Οι υπόλοιπές ταινίες στις οποίες αναμείχθηκε ο Giraud είναι οι Willow (1988), The Abyss (1989) και το κινεζικό animation Thru the Moebius Strip (2005). 

Τελευταία χρόνια

Από το 2000 έως το 2010 κυκλοφόρησε το Inside Moebius, μια εικονογραφημένη αυτοβιογραφία του Giraud. Σε αυτό το εξάτομο έργο, που αριθμεί συνολικά 700 σελίδες, ο Giraud εμφανίζεται εγκλωβισμένος στο ίδιο το κόμικ μαζί με το νεότερο εαυτό του, αλλά και μερικούς από τους χάρτινους ήρωές του, όπως ο Μπλούμπερυ και ο Αρζάκ.

Ο Giraud και τα «παιδιά» του

Το 2006 ο Giraud ξανασυνεργάστηκε με την Marvel για το Halo Graphic Novel. Σε αυτό το κόμικ, μεταφορά του επιτυχημένου video game, περιέχονται τέσσερις ιστορίες, κάθε μια από τις οποίες έχει δημιουργηθεί από ένα διαφορετικό ζευγάρι σεναριογράφου και σκιτσογράφου. Το ενδιαφέρον σε αυτό το graphic novel είναι ότι συμμετείχαν δημιουργοί απ' όλο τον κόσμο, όπως ο Βρετανός Simon Bisley και ο Ιάπωνας Tsutomu Nihei.

Ο Jean Giraud πέθανε σαν σήμερα το 2012, σε ηλικία 73 ετών, χάνοντας τη μακρά μάχη ενάντια στον καρκίνο. Μετά το θάνατό του, ο Paulo Coelho έγραψε στο Twitter: «Ο μεγάλος Moebius πέθανε σήμερα, αλλά ο μεγάλος Moebius είναι ακόμα ζωντανός. Το σώμα σου πέθανε σήμερα, αλλά το έργο σου είναι πιο ζωντανό από ποτέ». Αναφερόμενος στις δυο διαφορετικές περσόνες του Giraud, ο τότε υπουργός Πολιτισμού Frédéric Mitterand είπε ότι η Γαλλία έχασε δύο μεγάλους καλλιτέχνες.

Επιρροές

Το στυλ του Giraud είχε επηρεαστεί κυρίως από τον Jijé, πριν αρχίσει μάλιστα να μαθητεύει κοντά του. Ειδικά στα πρώτα κόμικς του, η επιρροή από τον Jijé ήταν κάτι παραπάνω από εμφανής. Ένας άλλος κομίστας που θαύμαζε ιδιαίτερα, παρότι νεότερός του, ήταν ο Tardi. Οι δυο τους συνεργάστηκαν μάλιστα στα τέλη της δεκαετίας του 1960 για το περιοδικό Pilote. Ο Giraud ήταν επίσης φίλος με το διάσημο μανγκάκα και σκηνοθέτη Hayao Miyazaki. Υπήρξε ένας αμοιβαίος θαυμασμός μεταξύ τους και επηρέασαν ο ένας τον άλλον, όχι σε επίπεδο σχεδίου, αλλά ιδεών. Σε μια συνέντευξη του Miyazaki, στην ερώτηση πώς ανακάλυψε τον Moebius, ο Ιάπωνας απάντησε: «Μέσω του Arzach, που χρονολογείται από το 1975, νομίζω. Το διάβασα μόλις το 1980 και ήταν ένα μεγάλο σοκ. Όχι μόνο για εμένα. Όλοι οι δημιουργοί μάνγκα επηρεάστηκαν από αυτό το έργο. Δυστυχώς, όταν το ανακάλυψα, είχα ήδη ένα παγιωμένο στυλ και έτσι δεν μπορούσα να το χρησιμοποιήσω για να εμπλουτίσω το σχέδιό μου. [...] Σκηνοθέτησα τη Ναυσικά της Κοιλάδας των Ανέμων υπό την επίδραση του Moebius».

Ο Moebius σκιτσάρει τον Moebius

Όσον αφορά τα σενάριά του, ο Giraud είχε επηρεαστεί από προσωπικότητες διαφορετικών χώρων. Δύο από τις πιο «παράξενες» επιρροές του ήταν ο Ελβετός διατροφολόγος Guy-Claude Burger και ο Jean-Paul Appel-Guéry, ένας Γάλλος γκουρού του κινήματος New Age. Οι έρευνες του Burger σχετικά με τη θρέψη του ανθρώπου διαμόρφωσαν σημαντικά τις απόψεις του Giraud πάνω στη διατροφή, πράγμα που φαίνεται ιδιαίτερα στο Le Monde d'Edena. Ο δε Appel-Guéry τον ενθάρρυνε να αξιοποιήσει τις πιο θετικές πλευρές του υποσυνείδητού του, πραγματοποιώντας εντατική εσωτερική αναζήτηση. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την υιοθέτηση της γνώριμης ονειρικότητας στο σχέδιο και την πλοκή, που χαρακτηρίζει πολλά από τα έργα του. Συν τοις άλλοις, ο Giraud πειραματίστηκε και με ναρκωτικές ουσίες.

Συγγραφείς που άσκησαν γοητεία και επηρέασαν τον Ζιρώ είναι μεταξύ άλλων οι Stanisław Lem, Jack Vance και Robert Sheckley.

Κληρονομιά

Η επίδραση που είχε και συνεχίζει να έχει το έργο του Giraud στον κόσμο των κόμικς, είναι δυσθεώρητη. Πολλοί δημιουργοί κόμικς ανά τον κόσμο τον θεωρούν μια βασική πηγή έμπνευσης και επιρροής.

Στη Γαλλία όλοι όσοι ασχολούνται με τα κόμικς, και ως γνωστόν είναι πολλοί, πίνουν νερό στ' όνομά του. Σκιτσογράφοι και καρτουνίστες, όπως οι Michel Ocelot, Georges Bess και Caza έχουν επηρεαστεί καθοριστικά από τα δημιουργήματά του. Πολλοί περισσότεροι έχουν δανειστεί στοιχεία από το στυλ του ή έχουν αποφασίσει ν' ασχοληθούν επαγγελματικά με τα κόμικς μετά από την επαφή με το έργο του. Άλλοι Ευρωπαίοι που έχουν επηρεαστεί από τον Giraud είναι ο Esad Ribic, ο Enrico Marini και ο Luis Royo.

Όπως προαναφέρθηκε, ο Giraud επηρέασε πλήθος δημιουργών στην Ιαπωνία. Ίσως ο σημαντικότερος εξ αυτών, πέρα απ' τον Miyazaki, είναι ο Katsuhiro Otomo, δημιουργός του θρυλικού anime Akira (1988). Στις ΗΠΑ επηρέασε αρκετούς καλλιτέχνες (John Workman, William Stout, Geoff Darrow κ.ά.) κυρίως μέσω του περιοδικού Heavy Metal. Μεγαλύτερη, ωστόσο, θεωρείται η επίδρασή του στο Hollywood. Σημαντικότερο παράδειγμα; Ο Ridley Scott έχει παραδεχθεί πως η ατμόσφαιρα της ταινίας Blade Runner έχει επηρεαστεί άμεσα από το κόμικ των Moebius και Dan O'Bannon The Long Tomorrow.

Ο γνωστός Ιταλός κινηματογραφιστής Federico Fellini είχε δηλώσει μεταξύ άλλων για τον Giraud: «Τον θεωρώ σπουδαίο καλλιτέχνη, τόσο σπουδαίο όσο ο Picasso και ο Matisse».

Αναφερόμενος στο θαυμασμό που βίωσε από νέους κομίστες κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στις ΗΠΑ, ο ίδιος ο Giraud είχε πει: «Είπαν ότι τους άλλαξα τη ζωή. "Μου αλλάξατε τη ζωή. Το έργο σας είναι η αιτία που έγινα καλλιτέχνης" Ω, με κάνει ευτυχισμένο. Αλλά ταυτόχρονα έχω μια εσωτερική σκούπα για να τα καθαρίσω όλα. Είναι επικίνδυνο να το πιστεύω. Κάποιος έγραψε "Ο Moebius είναι ένας θρυλικός καλλιτέχνης". Ένας θρύλος - τώρα είμαι σα μονόκερος».

Διακρίσεις

Κατά τη διάρκεια της ζωής του ο Giraud τιμήθηκε με πολλά βραβεία, ενδεικτικό της σπουδαιότητας του έργου του. Μεταξύ αυτών μπορούμε να διακρίνουμε τρία βραβεία στο Διεθνές Φεστιβάλ Κόμικς της Ανγκουλέμ, τρία Harvey, δύο Eisner και ένα Inkpot. Το 1998 εισήχθη στο Will Eisner Hall of Fame και το 2011 στο Science Fiction and Fantasy Hall of Fame.

Κόμικς του Giraud στην Ελλάδα

Η έκδοση έργων του Jean Giraud στην Ελλάδα είναι μια πονεμένη ιστορία. Κι αυτό γιατί σημαντικά του κόμικς όπως το Αεροστεγές Γκαράζ και το Αρζάκ, δεν έχουν έρθει ακόμα στην χώρα μας. Ας τα δούμε, λοιπόν, με χρονολογική σειρά.

Το 1982 κυκλοφόρησε από την Ars Longa Ο Τρελός Στύτης και Άλλα, μια ανθολογία 52 σελίδων που περιέχει 4 ασπρόμαυρες ιστορίες του Ζιρώ (Ο Μεγάλος Στύτης, Ο Μικρός Σκαπανέας του Διαστήματος, Ο Μπαρμπαρόσα και ο Εγκέφαλος Πειρατής, Rock City). Τον επόμενο χρόνο, κυκλοφόρησε άλλο ένα άλμπουμ του δημιουργού, αυτή τη φορά από την Μαμούθcomix. Η έκδοση, ονόματι Ο Μοιραίος Ταγματάρχης, είναι 68 σελίδων και περιέχει πολλές ιστορίες, κυρίως με πρωταγωνιστή τον Ταγματάρχη Γκρουμπέρ. Εκτός των κόμικς, στην αρχή του βιβλίου εμπεριέχεται κι ένα κείμενο του Moebius, στο οποίο μας δίνονται κάποια στοιχεία για την πορεία του Ταγματάρχη, από το Pilote μέχρι το Métal Hurlant, διάφορες άλλες πληροφορίες, καθώς επίσης κι ένα μικρό βιογραφικό για το δημιουργό. Το άλμπουμ κυκλοφόρησε υπό το γενικό τίτλο Συλλογή Τοτέμ και είχε τον αριθμό 1. Ενώ στην εισαγωγή ο αναγνώστης ενημερώνεται πως σε μελλοντικά τεύχη θα δημοσιευτεί το Αεροστεγές Γκαράζ, εντούτοις κάτι τέτοιο δεν έγινε ποτέ.

Μέσα στο 1998 η Μαμούθcomix ξεκίνησε την κυκλοφορία άλλων δύο έργων του Giraud. Ήταν τα Ινκάλ και Μπλούμπερυ. Το πρώτο ολοκληρώθηκε το 2000 σε έξι τεύχη. Το δεύτερο κυκλοφόρησε μέσα στη Συλλογή Γουέστερν, μαζί με τεύχη από άλλους τίτλους. Συνολικά, μέσα στη συγκεκριμένη συλλογή, είδαμε 9 άλμπουμ Μπλούμπερυ, με τελευταίο Το Μονοπάτι των Σίου, το 2007 (Συλλογή Γουέστερν#17).

Δέκα χρόνια αργότερα, κυκλοφόρησε από την Antifa Scripta το δεκαεξασέλιδο άλμπουμ Λευκός Εφιάλτης. Το κόμικ που περιέχει, πρωτοδημοσιεύτηκε το 1974 στο περιοδικό L’ echo des Savanes, ενώ ήταν και μία από τις ιστορίες της ανθολογίας της Μαμούθcomix. Αφορμή ήταν η λογοκρισία που υπέστη μια ταινία με θέμα τις ρατσιστικές επιθέσεις από τις αρμόδιες υπηρεσίες του γαλλικού υπουργείου εσωτερικών.

_____ _____ _____

* Ο Jijé είναι περισσότερο γνωστός για το κόμικ γουέστερν Jerry Spring, αλλά και ως ο δημιουργός του Φαντάζιο, του διδύμου Σπιρού και Φαντάζιο.
** Ο Giraud δανείστηκε το ψευδώνυμο αυτό από τον Γερμανό μαθηματικό και αστρονόμο August Ferdinand Möbius.