Οι Σημαντικότερες Σχολές των Κόμικς

Όπως και κάθε μορφή τέχνης, έτσι και στα κόμικς διακρίνονται σχολές. Οι σχολές αυτές διαθέτουν ορισμένα κοινά στοιχεία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχει μεγάλη διαφοροποίηση ανάμεσα στους δημιουργούς κάθε σχολής. Θα προσπαθήσω με συνοπτικό τρόπο να παρουσιάσω τις σπουδαιότερες σχολές.

Αμερικανική

Ίσως αποτελεί την πιο γνωστή και διαδεδομένη σχολή των κόμικς. Σίγουρα το πρώτο πράγμα που έρχεται στο μυαλό κάποιου είναι τα υπερηρωικά κόμικς και η αιώνια κόντρα μεταξύ των εκδοτικών DC και Marvel. Πραγματικά, τα κόμικς με υπερήρωες και υπερκακούς αποτελούν το μεγαλύτερο κομμάτι των αμερικανικών κόμικς, υπάρχουν όμως πολλές διαφορετικές υπο-σχολές. Τη δεκαετία του 1960, ξεκίνησε το underground κίνημα, με κόμικς αντιδραστικά και γνήσιο τέκνο του κλίματος αμφισβήτησης της εποχής. Στις μέρες μας, τα λεγόμενα indies (ανεξάρτητα κόμικς), κερδίζουν συνεχώς αναγνώστες και έχουν αρχίσει να καταρρίπτουν την «ολιγαρχία» των υπερηρωικών κόμικς. Οι χιλιάδες τίτλοι και τα αμέτρητα τεύχη καθιστούν αδύνατη την αναφορά των σπουδαιότερων Αμερικανών δημιουργών.

Γαλλοβελγική

Είναι αναμφίβολα η μαμή των υπόλοιπων ευρωπαϊκών σχολών, παραμένοντας η σπουδαιότερη όλων. Ως κέντρο των γαλλοβελγικών κόμικς, γνωστά ως bande dessinée, είναι η Γαλλία και η γαλλόφωνες κυρίως περιοχές του Βελγίου. Μέσα από διάφορα περιοδικά των δεκαετιών του 1930, 1950 και 1960 ξεπήδησαν οι σημαντικότερες χιουμοριστικές σειρές κόμικς. Ταυτόχρονα, όμως, έγιναν πολύ γρήγορα αντιληπτές οι δυνατότητες του μέσου και εμφανίστηκε μια στροφή σε πιο ενήλικα θέματα. Κι εδώ δεν είναι εύκολο να ξεχωρίσουμε συγκεκριμένους δημιουργούς. Σίγουρα πάντως οι Hergé, Moebius, Goscinny και Uderzo, Greg και Jodorowski ανήκουν στην αφρόκρεμα της σχολής αυτής.

Ιαπωνική

Αποτελεί, μαζί με την αμερικανική, την πιο εμπορική σκηνή κόμικς παγκοσμίως. Τα μάνγκα, όπως αποκαλούνται τα ιαπωνικά κόμικς, έχουν τις ρίζες τους στα τέλη του 19ου αιώνα. Είναι δε στενά συνδεδεμένα με τα ιαπωνικά κινούμενα σχέδια, τα anime. Τα μάνγκα είναι πολύ διαφοροποιημένα από τα κόμικς της Δύσης και έχουν μια πολύ πιο συγκεκριμένη τεχνοτροπία. Είναι δύσκολο να ξεχωρίσουμε πέντε ή και δέκα δημιουργούς. Πάντως, οι τρεις πιο επιδραστικοί μανγκάκα μπορούν να θεωρηθούν οι Osamu Tezuka, αποκαλούμενος και «θεός των μάνγκα», ο Katsuhiro Otomo, δημιουργός του μάνγκα Akira και της ομώνυμης ταινίας, και ο Akira Toriyama, δημιουργός του Dragon Ball.

Ιταλική

Έχοντας άμεσα επηρεαστεί από τη γαλλική σκηνή και με πολλές «ανταλλαγές» καλλιτεχνών μεταξύ των δύο χωρών, η ιταλική σκηνή θεωρείται μια από τις ποιοτικότερες. Κατά καιρούς, πολλοί Ιταλοί δημιουργοί έχουν προσφέρει έναν αέρα ανανέωσης στην 9η τέχνη και είναι πολύ δημοφιλείς στην Ευρώπη και τον κόσμο. Οι γνωστότερες ιταλικές ιστορίες έχουν ενήλικο περιεχόμενο, χωρίς βέβαια να λείπουν και οι χιουμοριστικές. Παράλληλα η Ιταλία διαθέτει πολύ μεγάλη παραγωγή ιστοριών της Disney. Ανάμεσα στους πολλούς ταλαντούχους δημιουργούς, ξεχωρίζουν οι Hugo Pratt, «πατέρας» του Κόρτο Μαλτέζε, ο ερωτικός Milo Manara, ο μετρ του τρόμου Tiziano Sclavi και οι αγαπητοί Guido Crepax και Vittorio Giardino.

Βρετανική

Τα βρετανικά κόμικς πάντοτε ήταν σημαντικά, αλλά, λόγω γλώσσας, βρίσκονταν στην σκιά των αμερικανικών. Μολαταύτα, έχουν επηρεάσει σε τεράστιο βαθμό τη σκηνή των ΗΠΑ, καθώς πολλοί σπουδαίοι δημιουργοί έχουν εργαστεί στην άλλη μεριά του Ατλαντικού. Το περιοδικό 2000 AD, κατέχει κεντρική θέση στη βρετανική σκηνή, αφού εκεί έχουν δημοσιευτεί πολλά γνωστά κόμικς. Στο ίδιο περιοδικό έχουν συνεισφέρει είναι ιερά τέρατα των κόμικς, όπως οι σχεδιαστές Mike McMahon και Brian Bolland και οι σεναριογράφοι Alan Moore, Neil Gaiman και Grant Morrison.

Ισπανική

Παρότι συγκριτικά πιο άγνωστα από αυτά της Ιταλίας και της Γαλλίας, τα ισπανικά κόμικς είναι αρκετά διαδεδομένα και δημοφιλή στη γηραιά ήπειρο. Πολλοί Ισπανοί μας έχουν καταπλήξει με τις σχεδιαστικές και συγγραφικές τους ικανότητες και δεν είναι λίγοι αυτοί που έχουν αποκτήσει διεθνή φήμη. Ανάμεσα στους σπουδαιότερους δημιουργούς συγκαταλέγεται ο χιουμορίστας Francisco Ibáñez Talavera, οι ακούραστοι Bernet και Aragonés, οι σεναριογράφοι Enrique Sánchez Abulí και Antonio Segura, ο José Ortiz και οι δημιουργοί του δημοφιλούς Blacksad, Juanjo Guarnido και Juan Díaz Canales. Αξίζει να σημειωθεί ότι πολλοί κομίστες από την Αργεντινή έχουν διαπρέψει στην Ισπανία.

Αργεντίνικη

Η σκηνή κόμικς της Αργεντινής είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές σχολές. Έχει επηρεαστεί άμεσα από την ιταλική, καθώς πολλοί Ιταλοί δημιουργοί εργάστηκαν στην Αργεντινή κατά τη δεκαετία του 1950. Παράλληλα, αρκετοί Αργεντίνοι κομίστες έχουν δει τις δουλειές τους να εκδίδονται από γαλλικούς ή ισπανικούς εκδοτικούς οίκους και να γίνονται δημοφιλείς στην ήπειρο αυτή. Οι σημαντικότεροι δημιουργοί είναι οι Quino, «πατέρας» της τρομερής Mafalda, οι εμβληματικοί συνεργάτες Muñoz και Sampayo, οι παραγωγικότατοι Alberto Breccia και Carlos Trillo, καθώς και οι H.G. Oesterheld και Francisco Solano Lopez, δημιουργοί του θρυλικού El Eternauta.

Ο Ανθρωπιστής Πικάσο

Σαν σήμερα, στις 25 Οκτωβρίου του 1881, γεννήθηκε ο Πάμπλο Πικάσο. Υπήρξε ένας από τους σπουδαιότερους καλλιτέχνες του περασμένου αιώνα, όντας εκ των πρωτοπόρων του Κυβισμού και του κολλάζ. Επηρέασε όσο λίγοι τη σύγχρονη τέχνη και πολλοί από τους πίνακές του περιλαμβάνονται στ' ακριβότερα έργα τέχνης.

Πέρα όμως από εικαστική αξία, ο Πικάσο διέθετε και ανθρωπιστική συνείδηση. Μέσα από τα έργα του προσπάθησε να διαμαρτυρηθεί ενάντια στη βία οποιασδήποτε μορφής. Σε μερικά εκφράζει την αντίθεσή του στον πόλεμο, ενώ σε άλλα στηλιτεύει τον φασισμό που επικρατούσε στη χώρα του επί δικτατορίας του Φράνκο.

Όνειρο και Ψέμα του Φράνκο: ο πρώτος ξεκάθαρα πολιτικός πίνακας του Πικάσο.
Δημιουργήθηκε για να κυκλοφορήσει σε καρτ ποστάλ, με σκοπό τη συγκέντρωση
χρημάτων υπέρ των Δημοκρατικών

Η περίφημη Γκέρνικα, έργο αντίδρασης στην ισοπέδωση της ομώνυμης βάσκικης
πόλης από τα βομβαρδιστικά του Χίτλερ το 1937. Όταν ένας Γερμανός αξιωματικός
ρώτησε τον Πικάσο «Εσείς το κάνατε αυτό;», εκείνος απάντησε «Όχι, εσείς.»

Το Οστεοφυλάκιο, ένας πίνακας-διαμαρτυρία για τις βαναυσότητες
των Ναζί στα στρατόπεδα συγκέντρωσης

Ο πίνακας Σφαγή στην Κορέα παρουσιάζει τις μαζικές δολοφονίες αμάχων στην
πόλη Σιντσόν, κατά τον Πόλεμο της Κορέας

Ο Κόρτο Μαλτέζε Επιστρέφει

Ο Κόρτο Μαλτέζε αποτελεί έναν από τους δημοφιλέστερους χαρακτήρες κόμικς στην Ευρώπη. Δημιουργήθηκε το 1967 από τον σπουδαίο Hugo Pratt και η τελευταία του ιστορία δημοσιεύτηκε το 1989. Πρόσφατα όμως ανακοινώθηκε από τον βελγικό εκδοτικό οίκο Casterman, που επί σειρά ετών εκδίδει τα άλμπουμ του Κόρτο Μαλτέζε, ότι το 2015 θα κυκλοφορήσει μια νέα ιστορία του.

Καθώς ο Pratt πέθανε το 1995, οι Ισπανοί Juan Díaz Canales, συγγραφέας του βραβευμένου Blacksad, και ο έμπειρος σχεδιαστής Rubén Pellejero. είναι αυτοί που θ' αναλάβουν το δύσκολο έργο αναβίωσης του δημοφιλούς ήρωα.

Οι πρώτες αντιδράσεις των περισσότερων θαυμαστών του Κόρτο Μαλτέζε δεν ήταν ιδιαίτερα θετικές, τόσο στη Γαλλία, όσο και στη χώρα μας. Παρότι αναγνωρίζουν ότι οι δύο συντελεστές είναι αξιολογότατοι, θεωρούν τον ρομαντικό ναύτη ένα τοτέμ που δε θα έπρεπε να αγγίξει άλλος, πόσο μάλλον να γίνει ένα ακόμα franchise στον κόσμο της ένατης τέχνης. Υπάρχουν βέβαια κι εκείνοι που πιστεύουν ότι ένας ήρωας δεν πεθαίνει μαζί με τον δημιουργό του, αλλά παραμένει στο χρόνο και άρα μπορεί να εξελιχτεί. Όπως και να έχει, το όλο εγχείρημα θα αναμένεται με τεράστιο ενδιαφέρον.

Όταν η Καφρίλα και ο Σουρεαλισμός συναντούν τα Κόμικς...

... τότε έχουμε μπροστά μας ένα στριπάκι του Joan Cornellà. Τα βουβά strips του χαρακτηρίζονται από απλό αλλά όμορφο σχέδιο και, το κυριότερο, σουρεάλ και βίαιες ιστορίες. Ιστορίες που στο πρώτο πάνελ φαίνονται καθημερινές και φυσιολογικές, αλλά ολοκληρώνονται σε 4-6 πάνελ με τον πιο περίεργο, απρόσμενο και, συχνά, αποκρουστικό τρόπο.

Πέρα από το αβίαστο γέλιο που προκαλούν πολλές από τις ιστορίες του, ο αναγνώστης νιώθει απλά περίεργα. Γιατί είναι σίγουρα οξύμωρο και απρόσμενο να βλέπει κανείς αιματοβαμμένες ή ανώμαλες ιστορίες μέσα από αυτά τα αθώα σκίτσα με τα ζωηρά χρώματα. Και για του λόγου το αληθές, ρίξτε μια ματιά στις παρακάτω εικόνες:

Κατά την ταπεινή μου άποψη, αξίζει να ψάξει κανείς λίγο περισσότερο τα σκίτσα του Cornellà. Και ευτυχώς κάθε άλλο παρά δύσκολο είναι να βρεις κανείς πολλά από αυτά στο διαδίκτυο. Ο ίδιος ο δημιουργός ανεβάζει συνέχεια νέα στριπάκια στη σελίδα του στο Facebook.

Κελί 211

Ο σύγχρονος ισπανικός κινηματογράφος μας έχει χαρίσει πολλές αριστουργηματικές ταινίες και μάλιστα για κάθε λογής γούστα. Έτσι, λοιπόν, ο θεατής γνωρίζει ότι δε θα χάσει την ώρα του, παρακολουθώντας μια τέτοια ταινία. Το καλύτερο, όμως, είναι όταν η ταινία αυτή είναι πολύ ανώτερη του αναμενόμενου, όπως η συγκεκριμένη.

Υπόθεση

Ο Χουάν Ολιβέρ (Αλμπέρτο Άμαν), θέλοντας να κάνει καλή εντύπωση στη νέα του δουλειά ως δεσμοφύλακας, πηγαίνει στη φυλακή μια μέρα νωρίτερα. Καθώς ξεναγείται, ένα ατύχημα τον αφήνει αναίσθητο και οι συνάδελφοί του τον εναποθέτουν σ' ένα αδειανό κελί, μέχρι να έρθει ο γιατρός. Ταυτόχρονα, όμως, ο περιβόητος Μαλαμάδρε (Λουίς Τοσάρ) δίνει το το σήμα για την εξέγερση των φυλακισμένων. Η κατάσταση φεύγει από τα χέρια της διοίκησης και πλέον ο Χουάν πρέπει να προσποιηθεί τον κατάδικο για να γλιτώσει.

Κριτική

Η βασική ιδέα είναι, κατά τη γνώμη μου, πανέξυπνη, χωρίς να είναι εξεζητημένη. Το σενάριο και ιδιαίτερα οι διάλογοι είναι πολύ προσεγμένοι. Η σκηνοθεσία είναι γρήγορη, όπως ακριβώς ταιριάζει σε μια τέτοια ταινία, ενώ και η φωτογραφία προσθέτει πολλά στο κλίμα της. Αυτό βέβαια που ξεχωρίζει στην ταινία είναι οι ερμηνείες. Οι Άμαν και Τοσάρ έχουν μια τρομερή χημεία μεταξύ τους, ενώ είναι εξαιρετικοί και ξεχωριστά. Πολύ καλή είναι και η παρουσία του Κάρλος Μπαρδέμ (μεγαλύτερου αδελφού του Χαβιέ Μπαρδέμ) στο ρόλο του Κολομβιανού εγκληματία.

Μια ταινία με διαρκή ένταση και έξυπνο σενάριο

Ίσως το μόνο μειονέκτημα της ταινίας αυτής είναι η έλλειψη αληθοφάνειας, κάτι που έχουν υπογραμμίσει αρκετοί κριτικοί. Αλλά ότι χάνει απ' αυτή, το κερδίζει σε αδρεναλίνη και αγνή κινηματογραφική τέχνη. Δίχως άλλο, ένα υπέροχο έργο.

Γενικά στοιχεία

• Τίτλος: Celda 211
• Είδος: thriller, δράσης, δράμα
• Σκηνοθεσία: Daniel Monzón
• Σενάριο: Jorge Guerricaechevarría, Daniel Monzón, Francisco Pérez (βιβλίο)
• Πρωταγωνιστές: Luis Tosar, Alberto Ammann, Carlos Bardem
• Χώρα/έτος παραγωγής: Ισπανία/ 2009
• Διάρκεια: 113 λεπτά