Τρομακτικές Παραδόσεις των Χριστουγέννων

Τα Χριστούγεννα είναι ίσως η πιο ανέμελη και διασκεδαστική περίοδος του χρόνου. Γλυκά, δώρα, χιονοπόλεμος, κι άλλα γλυκά, Άι Βασίλης, τζάκι... Στις παραδόσεις διάφορων λαών της Ευρώπης, ωστόσο, υπάρχουν σκοτεινές ιστορίες, που δίνουν μια πιο νοσηρή διάσταση στην γιορτή αυτή.

Père Fouettard

Πρόκειται για μια φιγούρα που συναντάμε στην Γαλλία και τις νότιες περιοχές του Βελγίου. Υπάρχουν παραλλαγές στον μύθο του εν λόγω κυρίου, αλλά η πιο δημοφιλής μας έρχεται από τον 12ο αιώνα. Ο Père Fouettard ήταν ένας άπληστος ξενοδόχος, ο οποίος λήστεψε τρεις πλούσιους νεαρούς, αφού πρώτα τους έκοψε το λαιμό, τους κομμάτιασε και τους μαγείρεψε. Ο Άγιος Νικόλαος (ο δικός μας Άι Βασίλης) ανακάλυψε το αποτρόπαιο έγκλημα και ανέστησε τα παιδιά. Ο Père Fouettard μετανόησε κι έκτοτε ακολουθεί τον άγιο, κάνοντας την βρώμικη δουλειά, μαστιγώνοντας δηλαδή τ' ανυπάκουα παιδάκια. Παρόμοιες φιγούρες υπάρχουν και σε άλλες χώρες, με κυριότερο τον Hans Trapp της Γερμανίας.

Krampus

Ο μαλλιαρός, κερασφόρος Krampus, με τις αλυσίδες και την κρεμαστή γλώσσα, αποτελεί σημαντική χριστουγεννιάτικη φιγούρα του αυστριακού και βαυαρικού φολκλόρ. Είναι μάλιστα ο πιο ευρέως γνωστός από τους βάναυσους βοηθούς του Αγίου Νικολάου, καθώς έχει εμφανιστεί σε ταινίες, τηλεοπτικές σειρές, κόμικς και video games αμερικανικής παραγωγής. Ο Krampus, λοιπόν, τιμωρεί τα άτακτα παιδιά με ποικίλους τρόπους: τα χτυπάει με μαστίγιο ή κλαδιά σημύδας και τα ρίχνει στο τσουβάλι του, για να τα φάει, να τα πνίξει ή να τα πάει κατευθείαν στην Κόλαση. Η καταγωγή του μύθου δεν έχει αποσαφηνιστεί, αλλά φαίνεται να σχετίζεται με προ-χριστιανικές παραδόσεις των αλπικών περιοχών. Κατά το Krampusnacht, στις 5 Δεκεμβρίου, άντρες με στολές του δαίμονα τριγυρίζουν στους δρόμους και επισκέπτονται σπίτια κι επιχειρήσεις, τρομάζοντας τον κοσμάκη.

Jólasveinarnir και jólakötturinn

Οι jólasveinarnir είναι φιγούρες της ισλανδικής παράδοσης, που πιθανώς έχουν τις ρίζες τους σε μύθους πριν από τον 17ο αιώνα. Στις μέρες μας, είναι απλώς δεκατρία σκανταλιάρικα ξωτικά και αποτελούν την ισλανδική βερσιόν του Άι Βασίλη. Σε παλαιότερες εποχές, όμως, θεωρούνταν τρολλ που κατεβαίνουν από τα βουνά για να τρομάξουν, αλλά και να καταβροχθίσουν τα παιδιά. Όσον αφορά, την jólakötturinn, δεν είναι παρά μια αθώα μαύρη γάτα, που τρώει όσα παιδάκια δεν παίρνουν καινούργια ρούχα για τα Χριστούγεννα.

Οι Σημαντικότερες Σχολές των Κόμικς

Όπως και κάθε μορφή τέχνης, έτσι και στα κόμικς διακρίνονται σχολές. Οι σχολές αυτές διαθέτουν ορισμένα κοινά στοιχεία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχει μεγάλη διαφοροποίηση ανάμεσα στους δημιουργούς κάθε σχολής. Θα προσπαθήσω με συνοπτικό τρόπο να παρουσιάσω τις σπουδαιότερες σχολές.

Αμερικανική

Ίσως αποτελεί την πιο γνωστή και διαδεδομένη σχολή των κόμικς. Σίγουρα το πρώτο πράγμα που έρχεται στο μυαλό κάποιου είναι τα υπερηρωικά κόμικς και η αιώνια κόντρα μεταξύ των εκδοτικών DC και Marvel. Πραγματικά, τα κόμικς με υπερήρωες και υπερκακούς αποτελούν το μεγαλύτερο κομμάτι των αμερικανικών κόμικς, υπάρχουν όμως πολλές διαφορετικές υπο-σχολές. Τη δεκαετία του 1960, ξεκίνησε το underground κίνημα, με κόμικς αντιδραστικά και γνήσιο τέκνο του κλίματος αμφισβήτησης της εποχής. Στις μέρες μας, τα λεγόμενα indies (ανεξάρτητα κόμικς), κερδίζουν συνεχώς αναγνώστες και έχουν αρχίσει να καταρρίπτουν την «ολιγαρχία» των υπερηρωικών κόμικς. Οι χιλιάδες τίτλοι και τα αμέτρητα τεύχη καθιστούν αδύνατη την αναφορά των σπουδαιότερων Αμερικανών δημιουργών.

Γαλλοβελγική

Είναι αναμφίβολα η μαμή των υπόλοιπων ευρωπαϊκών σχολών, παραμένοντας η σπουδαιότερη όλων. Ως κέντρο των γαλλοβελγικών κόμικς, γνωστά ως bande dessinée, είναι η Γαλλία και η γαλλόφωνες κυρίως περιοχές του Βελγίου. Μέσα από διάφορα περιοδικά των δεκαετιών του 1930, 1950 και 1960 ξεπήδησαν οι σημαντικότερες χιουμοριστικές σειρές κόμικς. Ταυτόχρονα, όμως, έγιναν πολύ γρήγορα αντιληπτές οι δυνατότητες του μέσου και εμφανίστηκε μια στροφή σε πιο ενήλικα θέματα. Κι εδώ δεν είναι εύκολο να ξεχωρίσουμε συγκεκριμένους δημιουργούς. Σίγουρα πάντως οι Hergé, Moebius, Goscinny και Uderzo, Greg και Jodorowski ανήκουν στην αφρόκρεμα της σχολής αυτής.

Ιαπωνική

Αποτελεί, μαζί με την αμερικανική, την πιο εμπορική σκηνή κόμικς παγκοσμίως. Τα μάνγκα, όπως αποκαλούνται τα ιαπωνικά κόμικς, έχουν τις ρίζες τους στα τέλη του 19ου αιώνα. Είναι δε στενά συνδεδεμένα με τα ιαπωνικά κινούμενα σχέδια, τα anime. Τα μάνγκα είναι πολύ διαφοροποιημένα από τα κόμικς της Δύσης και έχουν μια πολύ πιο συγκεκριμένη τεχνοτροπία. Είναι δύσκολο να ξεχωρίσουμε πέντε ή και δέκα δημιουργούς. Πάντως, οι τρεις πιο επιδραστικοί μανγκάκα μπορούν να θεωρηθούν οι Osamu Tezuka, αποκαλούμενος και «θεός των μάνγκα», ο Katsuhiro Otomo, δημιουργός του μάνγκα Akira και της ομώνυμης ταινίας, και ο Akira Toriyama, δημιουργός του Dragon Ball.

Ιταλική

Έχοντας άμεσα επηρεαστεί από τη γαλλική σκηνή και με πολλές «ανταλλαγές» καλλιτεχνών μεταξύ των δύο χωρών, η ιταλική σκηνή θεωρείται μια από τις ποιοτικότερες. Κατά καιρούς, πολλοί Ιταλοί δημιουργοί έχουν προσφέρει έναν αέρα ανανέωσης στην 9η τέχνη και είναι πολύ δημοφιλείς στην Ευρώπη και τον κόσμο. Οι γνωστότερες ιταλικές ιστορίες έχουν ενήλικο περιεχόμενο, χωρίς βέβαια να λείπουν και οι χιουμοριστικές. Παράλληλα η Ιταλία διαθέτει πολύ μεγάλη παραγωγή ιστοριών της Disney. Ανάμεσα στους πολλούς ταλαντούχους δημιουργούς, ξεχωρίζουν οι Hugo Pratt, «πατέρας» του Κόρτο Μαλτέζε, ο ερωτικός Milo Manara, ο μετρ του τρόμου Tiziano Sclavi και οι αγαπητοί Guido Crepax και Vittorio Giardino.

Βρετανική

Τα βρετανικά κόμικς πάντοτε ήταν σημαντικά, αλλά, λόγω γλώσσας, βρίσκονταν στην σκιά των αμερικανικών. Μολαταύτα, έχουν επηρεάσει σε τεράστιο βαθμό τη σκηνή των ΗΠΑ, καθώς πολλοί σπουδαίοι δημιουργοί έχουν εργαστεί στην άλλη μεριά του Ατλαντικού. Το περιοδικό 2000 AD, κατέχει κεντρική θέση στη βρετανική σκηνή, αφού εκεί έχουν δημοσιευτεί πολλά γνωστά κόμικς. Στο ίδιο περιοδικό έχουν συνεισφέρει είναι ιερά τέρατα των κόμικς, όπως οι σχεδιαστές Mike McMahon και Brian Bolland και οι σεναριογράφοι Alan Moore, Neil Gaiman και Grant Morrison.

Ισπανική

Παρότι συγκριτικά πιο άγνωστα από αυτά της Ιταλίας και της Γαλλίας, τα ισπανικά κόμικς είναι αρκετά διαδεδομένα και δημοφιλή στη γηραιά ήπειρο. Πολλοί Ισπανοί μας έχουν καταπλήξει με τις σχεδιαστικές και συγγραφικές τους ικανότητες και δεν είναι λίγοι αυτοί που έχουν αποκτήσει διεθνή φήμη. Ανάμεσα στους σπουδαιότερους δημιουργούς συγκαταλέγεται ο χιουμορίστας Francisco Ibáñez Talavera, οι ακούραστοι Bernet και Aragonés, οι σεναριογράφοι Enrique Sánchez Abulí και Antonio Segura, ο José Ortiz και οι δημιουργοί του δημοφιλούς Blacksad, Juanjo Guarnido και Juan Díaz Canales. Αξίζει να σημειωθεί ότι πολλοί κομίστες από την Αργεντινή έχουν διαπρέψει στην Ισπανία.

Αργεντίνικη

Η σκηνή κόμικς της Αργεντινής είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές σχολές. Έχει επηρεαστεί άμεσα από την ιταλική, καθώς πολλοί Ιταλοί δημιουργοί εργάστηκαν στην Αργεντινή κατά τη δεκαετία του 1950. Παράλληλα, αρκετοί Αργεντίνοι κομίστες έχουν δει τις δουλειές τους να εκδίδονται από γαλλικούς ή ισπανικούς εκδοτικούς οίκους και να γίνονται δημοφιλείς στην ήπειρο αυτή. Οι σημαντικότεροι δημιουργοί είναι οι Quino, «πατέρας» της τρομερής Mafalda, οι εμβληματικοί συνεργάτες Muñoz και Sampayo, οι παραγωγικότατοι Alberto Breccia και Carlos Trillo, καθώς και οι H.G. Oesterheld και Francisco Solano Lopez, δημιουργοί του θρυλικού El Eternauta.

Εκθέσεις Κόμικς στην Αθήνα

Μια από τις ιστορικότερες και σημαντικότερες σχολές κόμικς, αυτή του Βελγίου, θα είναι αντικείμενο της έκθεσης Οι Θαυμαστές Εικόνες Του Βελγικού Κέντρου Κινουμένου Σχεδίου. Η έκθεση αυτή θα πραγματοποιηθεί στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών (Σίνα 31, Κολωνάκι) και θα παρουσιάσει στο κοινό έργα διαφόρων Βέλγων δημιουργών.

_________________________________________________________________________________
Για έκτη χρονιά θα πραγματοποιηθεί η έκθεση κόμικς Εν Αιθρία. στην οποία θα πάρουν μέρος μεγάλα ονόματα της ελληνικής σκηνής και νέα ταλέντα. Το event θα πραγματοποιηθεί στον πολυχώρο The Box, στην πλατεία Μαβίλη.